12. Sınıf Tarih · 1. Ünite: Modern Türk Devletinin Doğuşu
Batı Cephesi: İnönü’den Büyük Taarruz’a
Batı Cephesi Millî Mücadele'nin en uzun ve belirleyici cephesidir: 1921'deki İnönü Muharebeleri düzenli ordunun ilk başarısını, Sakarya Yunan ilerleyişinin sonunu, Büyük Taarruz ise kesin zaferi getirdi. Bu konuda muharebeleri sonuçlarıyla karşılaştıracak, Büyük Taarruz'un başlangıç tarihini hatıralar ve belgeler ışığında belirlemeyi öğrenecek, Tekâlif-i Millîye Emirleri, Maarif Kongresi ve İstiklal Marşı'nın millî bilinç ve dayanışmaya katkısını değerlendireceksin.
Kazanımlar
- İTA.12.1.3. I. ve II. İnönü, Kütahya-Eskişehir, Sakarya muharebeleri ve Büyük Taarruz'u tarih, yer ve sonuçlarıyla karşılaştırır.
- İTA.12.1.3. Büyük Taarruz'un başlangıç tarihini ve saatini hatıralar ile resmî belgeleri karşılaştırarak belirler.
- İTA.12.1.3. Tekâlif-i Millîye Emirleri, Maarif Kongresi ve İstiklal Marşı'nın kabulünü millî bilinç ve dayanışma açısından değerlendirir.
- İTA.12.1.3. Batı Cephesi'ndeki gelişmelerin yeni Türk devletinin kuruluşuna etkisine dair gerekçeli yargıda bulunur.
Konu anlatımı
Arka Plan: İzmir'in İşgalinden Düzenli Orduya
I. ve II. İnönü Muharebeleri (1921)
Kütahya-Eskişehir ve Sakarya Muharebeleri (1921)
Maarif Kongresi ve Millî Bilinç
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (1922)
Kaynak İncelemesi: Başlangıç Tarihini Hatıralardan Belirlemek
Muharebelerin Karşılaştırması
Sık Karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Düzenli ordu
- Merkezî komuta, zorunlu hizmet ve atanmış komutanlarla kurulan ordu; İnönü'de ilk büyük başarısını kazandı.
- İnönü Muharebeleri
- 1921'de Yunan ordusunun Eskişehir yönündeki ilerleyişini iki kez durdurduğu muharebeler.
- Sathı müdafaa
- Savunmanın tek bir hatta değil, geniş bir alanda yapılması; Sakarya'da uygulanan ilke.
- Tekâlif-i Millîye
- Ağustos 1921'de ordunun ihtiyaçları için halktan yiyecek, giyecek ve araç istenmesini düzenleyen emirler.
- Başkomutanlık
- Ordunun tek elden komuta edilmesi yetkisi; Ağustos 1921'de Mustafa Kemal'e verildi.
- İstiklal Marşı
- Mehmet Akif Ersoy'un yazdığı, 12 Mart 1921'de kabul edilen millî marş.
- Maarif Kongresi
- 15 Temmuz 1921'de Ankara'da toplanan, millî eğitim hedeflerini tartışan kongre.
- Büyük Taarruz
- 26 Ağustos 1922'de başlayan, Yunan ordusunun Anadolu'dan atılmasını sağlayan taarruz.
- Başkomutanlık Meydan Muharebesi
- 30 Ağustos 1922'de Dumlupınar çevresinde yapılan ve Yunan ordusunun ana gücünü yok eden muharebe.
Örnek soru
1921'de Yunan ordusu Eskişehir yönünde ilerlerken İnönü'de iki kez durdurulmuştur.
Bu muharebelerin aşağıdaki sonuçlarından hangisi en doğrudur?
- Kuvâ-yı Milliye'nin tek başına zafer kazandığı gösterilmiştir.
- Mondros Ateşkesi imzalanmıştır.
- Düzenli ordunun ilk büyük başarısı kazanılmış ve TBMM'nin itibarı yükselmiştir.
- Batı Anadolu'nun tamamı kurtulmuştur.
- Lozan Antlaşması imzalanmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm
1. İnönü Muharebeleri düzenli ordunun Yunan ordusuna karşı kazandığı ilk büyük başarıdır; Kuvâ-yı Milliye değil düzenli ordu belirleyicidir (A yanlış).
2. Mondros 1918, Lozan 1923'tedir; Batı Anadolu'nun tamamının kurtuluşu 1922'de gerçekleşmiştir (B, D, E yanlış).
3. Başarı, TBMM'nin hem içte hem dışta itibarını artırmıştır.
Doğru cevap C.