12. Sınıf Tarih · 1. Ünite: Modern Türk Devletinin Doğuşu
Mudanya Ateşkesi ve Lozan Barış Antlaşması
Büyük Taarruz'un zaferi savaş alanında kazanıldı; ama savaşı sona erdirmek ve yeni devleti uluslararası alanda tanıtmak diplomasiyle mümkündü. Mudanya Ateşkesi savaşı sona erdirdi, Lozan Barış Antlaşması ise yeni Türk devletinin sınırlarını, bağımsızlığını ve uluslararası konumunu belirledi. Bu konuda iki belgenin hükümlerini, kuruluşa etkilerini ve Türk devlet geleneğiyle ilişkisini inceleyecek, Lozan'da çözülemeyen konuları dış politikaya köprü olarak anacaksın.
Kazanımlar
- İTA.12.1.3. Mudanya Ateşkesi'nin hükümlerini ve bu ateşkesin Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar bakımından sonuçlarını açıklar.
- İTA.12.1.3. Lozan Konferansı'nın iki aşamasını, Türk heyetini ve Lozan Barış Antlaşması'nın başlıca hükümlerini (sınırlar, kapitülasyonlar, azınlıklar, Boğazlar, borçlar) belirler.
- İTA.12.1.3. Mudanya ve Lozan'ın yeni Türk devletinin kuruluşuna etkisine dair kanıtlara dayalı yargıda bulunur.
- İTA.12.1.3. Yeni Türk devletinin Asya Hun Devleti'nden beri süren Türk devlet geleneğinin temsilcisi olduğunu kronolojik örneklerle açıklar.
- İTA.12.1.3. Lozan'da çözülemeyen konuları (Musul, Boğazlar rejimi, borçlar) belirler ve sonraki dış politika gelişmeleriyle ilişkilendirir.
Konu anlatımı
Büyük Taarruz'dan Sonra: Çanak Krizi ve Mudanya
Lozan Konferansı: İki Aşama
Lozan Barış Antlaşması'nın Hükümleri
Yeni Türk Devletinin Kuruluşuna Etkisi
Türk Devlet Geleneğinin Temsilcisi Olarak Yeni Devlet
Lozan'da Çözülemeyen Konular: Dış Politikaya Köprü
Sık Karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Mudanya Ateşkesi
- 11 Ekim 1922'de imzalanan, Doğu Trakya'nın savaşmadan Türk yönetimine geçmesini sağlayan ateşkes.
- Çanak Krizi
- Eylül 1922'de Çanakkale'de Türk ordusu ile İngiliz kuvvetleri arasında savaşa varabilecek gerginlik.
- Lozan Barış Antlaşması
- 24 Temmuz 1923'te imzalanan, yeni Türk devletinin sınırlarını ve bağımsızlığını belirleyen antlaşma.
- Kapitülasyon
- Yabancılara tanınan hukuki ve ekonomik ayrıcalıklar; Lozan'da tamamen kaldırıldı.
- Boğazlar Komisyonu
- Lozan'da kurulan, Türkiye başkanlığındaki uluslararası komisyon; Montrö'de kaldırıldı.
- Karaağaç
- Meriç'in doğusundaki bölge; Yunanistan'ın savaş tazminatı yerine Türkiye'ye bırakıldı.
- Musul Sorunu
- Lozan'da çözülemeyen Irak sınırı sorunu; 1926'da Türk-İngiliz-Irak antlaşmasıyla çözüldü.
- Türk devlet geleneği
- Asya Hun Devleti'nden Türkiye'ye uzanan Türk devletlerinin devamlılığı.
Örnek soru
Mudanya Ateşkesi'nin (11 Ekim 1922) en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- Doğu Trakya'nın savaşmadan Türk yönetimine geçmesinin sağlanması
- Kapitülasyonların kaldırılması
- Cumhuriyet'in ilan edilmesi
- Hatay'ın Türkiye'ye katılması
- Boğazlar'ın tamamen Türk egemenliğine geçmesi
Doğru cevap: A
Çözüm
1. Mudanya'da Doğu Trakya'nın, Meriç Nehri'ne kadar savaşmadan Türk yönetimine bırakılması kararlaştırıldı.
2. Kapitülasyonlar Lozan'da (1923), Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te, Hatay 1939'da, Boğazlar'ın tam egemenliği 1936'da (Montrö) gerçekleşmiştir.
Doğru cevap A.