12. Sınıf Tarih · 3. Ünite: II. Dünya Savaşı’ndan Küreselleşme Sürecine Türkiye
II. Dünya Savaşı’nın Nedenleri ve Seyri
İkinci Dünya Savaşı (1939-1945) tek bir olayın değil, I. Dünya Savaşı’nın çözmediği sorunların, ekonomik krizin ve saldırgan rejimlerin birleşiminin sonucudur. Bu konuda savaşın nedenlerini vade ve alan bakımından sınıflandıracak, savaşın seyrini değiştiren dört kırılma noktasını (Pearl Harbor, Stalingrad, Normandiya, Hiroşima ve Nagazaki) neden-sonuç ilişkisiyle yorumlayacaksın.
Kazanımlar
- İTA.12.3.1. II. Dünya Savaşı’nın nedenlerini (Versay düzeni, Büyük Buhran, faşizm ve Nazizm, Milletler Cemiyeti’nin yetersizliği, yatıştırma politikası) çözümler.
- İTA.12.3.1. II. Dünya Savaşı’nın neden ve sonuçlarını vade (kısa/uzun) ve alan (siyasi, ekonomik, toplumsal, dış) bakımından sınıflandırır.
- İTA.12.3.1. Pearl Harbor, Stalingrad, Normandiya ve Hiroşima-Nagazaki gelişmelerinin savaşın seyrini nasıl değiştirdiğini yorumlar.
- İTA.12.3.1. Savaşın başlangıcını hazırlayan olayları kronolojik sıraya koyar ve aralarındaki neden-sonuç bağlarını açıklar.
Konu anlatımı
Bağlam: Çözülmemiş bir barış
Uzun vadeli nedenler: Ekonomi ve ideoloji
Blokların oluşması ve savaşın başlaması
Savaşın seyri: Dört kırılma noktası
Nedenleri sınıflandırma: Vade ve alan
Kaynak okuma: Yatıştırmanın kaygısı
Sık karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Faşizm
- Devleti ve milleti her şeyin üstünde tutan, tek parti ve tek lider yönetimini savunan, muhalefeti bastıran yayılmacı ideoloji.
- Nazizm
- Almanya’da Hitler önderliğinde ırkçılık ve “yaşam alanı” iddiasıyla birleşen faşizm biçimi.
- Mihver
- Almanya, İtalya ve Japonya’nın oluşturduğu savaşçı ittifak.
- Müttefik
- II. Dünya Savaşı’nda Mihver’e karşı birleşen İngiltere, Fransa, SSCB, ABD ve diğer devletler.
- Yatıştırma (appeasement)
- Saldırgan devletin taleplerine savaştan kaçınmak için taviz verme politikası.
- Büyük Buhran
- 1929’da başlayıp dünya ekonomisine yayılan ve işsizlik ile yoksulluk doğuran ekonomik kriz.
- Versay Antlaşması
- 1919’da Almanya’ya ağır yükümlülükler getiren I. Dünya Savaşı barış antlaşması.
- Milletler Cemiyeti
- 1920’de kurulan, barışı koruma amacına rağmen yaptırım gücü zayıf kalan uluslararası örgüt.
- İkinci cephe
- Almanya’yı batıdan da sıkıştırmak için açılan cephe; Normandiya Çıkarması (1944) ile gerçekleşti.
Örnek soru
Bir tarih öğretmeni faşizmi şöyle tanımlıyor: “Devleti ve milleti her şeyin üstünde sayar; tek parti ve tek lider yönetimini savunur; muhalefeti bastırır; yayılmacılığı meşru görür.”
Bu tanım aşağıdaki hangi dönem gelişmesiyle en iyi örtüşür?
- Milletler Cemiyeti’nin 1920’de kurulması ve üyelerin oybirliğiyle karar alması
- ABD’de Büyük Buhran’a karşı devletin ekonomiye müdahale etmesi
- İtalya’da Mussolini’nin 1922’de iktidara gelmesi ve tek parti yönetimi kurması
- Versay Antlaşması’nda Almanya’ya tazminat yüklenmesi
- İngiltere ve Fransa’nın Münih’te Hitler’e taviz vermesi
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Tanımın anahtar kelimeleri tek parti, tek lider, muhalefetin bastırılması ve yayılmacılıktır; bunlar faşist rejimin özellikleridir.
2. Mussolini 1922’de İtalya’da iktidara gelerek bu yapıyı kurmuştur.
3. Milletler Cemiyeti ve Versay uluslararası düzen ve barış antlaşması ile ilgilidir; Büyük Buhran bir ekonomik krizdir; Münih ise yatıştırma politikasıdır. Hiçbiri bir rejim ideolojisini tanımlamaz.
Cevap: İtalya’da Mussolini’nin 1922’de iktidara gelmesi ve tek parti yönetimi kurması.