12. Sınıf Tarih · 3. Ünite: II. Dünya Savaşı’ndan Küreselleşme Sürecine Türkiye
II. Dünya Savaşı’nın Sonuçları ve Yeni Dünya Düzeni
II. Dünya Savaşı yalnızca bir yıkım değil, dünyanın yeniden kurulduğu bir dönüm noktasıdır. Savaş sonunda Avrupa güç merkezi olmaktan çıktı, ABD ve SSCB iki süper güç oldu, Birleşmiş Milletler ve IMF gibi kurumlar doğdu, sömürge imparatorlukları çözülürken yeni bağımlılık biçimleri ortaya çıktı. Bu konuda savaşın sonuçlarını siyasi, ekonomik ve toplumsal alanlara göre sınıflandıracak, Soğuk Savaş’ın başlangıcını ve Filistin Meselesi’ni hakkaniyet ölçütleriyle değerlendireceksin.
Kazanımlar
- İTA.12.3.1. II. Dünya Savaşı’nın siyasi, ekonomik ve toplumsal sonuçlarını çözümler.
- İTA.12.3.1. Savaşın sonuçlarını alan (siyasi, ekonomik, toplumsal) ve vade (kısa/uzun) bakımından sınıflandırır.
- İTA.12.3.1. Birleşmiş Milletler ve IMF’nin kuruluş amaçlarını, iki kutuplu dünya düzeni ve Soğuk Savaş’ın başlangıcıyla ilişkilendirerek yorumlar.
- İTA.12.3.1. Sömürgeciliğin dönüşümünü (erken dönem, modern dönem, yeni nesil) örneklerle karşılaştırır.
- İTA.12.3.1. Siyonist hareketler ve Filistin Meselesi’ni, uluslararası belgeler ve hakkaniyet ölçütleri açısından değerlendirir.
Konu anlatımı
Bağlam: Savaşın bıraktığı dünya
Siyasi sonuçlar: İki süper güç ve bölünmüş Avrupa
Yeni düzenin kurumları: BM ve IMF
Ekonomik ve toplumsal sonuçlar
Sömürgeciliğin dönüşümü: Erken, modern, yeni nesil
Siyonist hareketler ve Filistin Meselesi
Kaynak okuma: BM Şartı’nın amacı
Sık karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Süper güç
- Savaş sonrasında dünya siyasetini belirleyen iki büyük devlet: ABD ve SSCB.
- Soğuk Savaş
- ABD ve SSCB blokları arasında doğrudan savaşa girmeden süren ideolojik ve siyasi rekabet dönemi.
- Kutuplaşma
- Dünyanın ABD ve SSCB liderliğinde iki zıt bloka ayrılması.
- Birleşmiş Milletler
- 1945’te barış ve güvenliği korumak için kurulan uluslararası örgüt.
- Veto hakkı
- Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesinin kararı engelleme yetkisi.
- IMF
- Ödemeler dengesi sorunu yaşayan ülkelere finansman sağlayan, kur istikrarını gözeten uluslararası kuruluş.
- Marshall Planı
- ABD’nin Batı Avrupa’nın yeniden kalkınması için yürüttüğü ekonomik yardım programı.
- Yeni nesil sömürgecilik
- Doğrudan işgal yerine ekonomik, siyasi ve kültürel bağımlılıkla kurulan nüfuz biçimi.
- Siyonizm
- Yahudiler için Filistin’de bir yurt kurmayı hedefleyen siyasi hareket.
- Nakba
- 1948 savaşıyla yaklaşık 700 bin Filistinlinin yerinden edilmesini anlatan “felaket” kavramı.
Örnek soru
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- Tüm kararlar yalnızca oybirliğiyle alınır ve hiçbir devletin veto hakkı yoktur.
- Milletler Cemiyeti’nin Güvenlik Konseyi’nin devamı olarak 1920’de kurulmuştur.
- Üyeleri yalnızca İkinci Dünya Savaşı’nı kaybeden devletlerdir.
- Görevi yalnızca devletlerin ödemeler dengesi sorunlarını çözmektir.
- ABD, SSCB, İngiltere, Fransa ve Çin daimi üyedir ve veto hakkına sahiptir.
Doğru cevap: E
Çözüm
1. BM Şartı (24 Ekim 1945’te yürürlüğe girdi), Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesini belirler: ABD, SSCB, İngiltere, Fransa ve Çin. Bu üyeler kararı veto edebilir.
2. Milletler Cemiyeti’nde kararlar oybirliğiyle alınırdı; BM bu zayıflığı gidermeyi hedefledi.
3. Ödemeler dengesi sorunları IMF’nin alanıdır; Güvenlik Konseyi barış ve güvenlikle ilgilenir.
Cevap: ABD, SSCB, İngiltere, Fransa ve Çin daimi üyedir ve veto hakkına sahiptir.