9. Sınıf Coğrafya · 6. Ünite: Afetler ve Sürdürülebilir Çevre

Afet Türleri

Afetler, oluşum kaynaklarına gore doğa kaynakli ve insan kaynakli olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Doğa kaynakli afetler jeolojik, hidrometeorolojik ve biyolojik kökenli olabilirken, insan kaynakli afetler teknolojik kazalar, çevre kirliliği ve savaşlar gibi insan faaliyetlerinden kaynaklanir. Bu derste afetleri oluşum kaynaklarına gore sınıflandıracak, Türkiye'de en sik görülen afet türlerini ve bunların dağılis örüntülerini öğreneceksin.

Kazanımlar

Konu anlatımı

  1. Afet Kavrami ve Sınıflandırma Temeli

  2. Doğa Kaynaklı Afetler: Jeolojik Afetler

  3. Doğa Kaynaklı Afetler: Hidrometeorolojik Afetler

  4. Doğa Kaynaklı Afetler: Biyolojik Afetler

  5. İnsan Kaynaklı Afetler

  6. Türkiye'de Sik Gorulen Afet Türleri ve Dağilisi

  7. Çözümlü Örnekler

  8. Sik Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları

Anahtar terimler

Doğa kaynakli afet
Doğal süreçlerin ve doğal olayların sonucunda ortaya çıkan, insanların can ve mal kaybına yol açan büyük ölçekli felaket.
İnsan kaynakli afet
İnsan faaliyetlerinin doğrudan veya dolaylı sonucu olarak meydana gelen büyük ölçekli felaket.
Jeolojik afet
Yerkürenin ic dinamiklerine (levha hareketleri, volkanizma) bagli olarak oluşan deprem, heyelan, cig, tsunami gibi afetler.
Hidrometeorolojik afet
Atmosferik olaylar ve su döngüsüyle ilişkili sel, kasirga, kuraklık, don, dolu gibi afetler.
Biyolojik afet
Canli organizmaların (virüs, bakteri, böcek) neden oldugu salgın hastalık ve istila gibi büyük ölçekli afetler.
Deprem
Yer kabuğunun fay hatları boyunca kırılması sonucu enerji açığa çıkması ve yer yüzeyinde sarsintilar oluşmasıdır.
Heyelan
Yamaçıylardaki toprak, kaya veya moloz kütlelerinin kütle çekimi etkisiyle aşağı kaymasıdır.
Tsunami
Deniz tabanı deprem, heyelan veya volkanik patlama sonucu oluşan büyük deniz dalgasidir.
Kuraklık
Bir bölgenin uzun süreli normalin altında yağış alması sonucu su kaynaklarının azalması ve çevresel etkilerin ortaya çıkması.
Ekstrem doğa olayı
Normal iklim ve coğrafi koşulların dışına çıkan, şiddetli ve nadiren görülen doğal olay (şiddetli fırtına, aşırı sıcak dalgası gibi).

Örnek soru

Afetler oluşum kaynaklarına gore sınıflandirildiginda iki ana grup ortaya çıkar: doğa kaynakli ve insan kaynakli afetler.
Aşağıdakilerden hangisi doğa kaynakli jeolojik afetlere örnek değildir?

  1. Sel ve taşkın
  2. Deprem
  3. Heyelan
  4. Tsunami
  5. Volkanik patlama

Doğru cevap: A

Çözüm

Sel ve taşkın, atmosferik olaylar ve su döngüsüyle ilişkili oldugu için hidrometeorolojik afetler arasında sınıflandırılır. Deprem, heyelan, tsunami ve volkanik patlama ise yerkürenin ic dinamiklerine bagli jeolojik afetlerdir.

9. Sınıf Coğrafya: tüm konular