9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 2. Ünite: Anlam Arayışı

Hikâye Kahramanını Tanıtan Sunum

Okuduğun bir hikâyedeki kişiyi sınıf önünde tanıtmak, yalnızca "o nasıl biriydi?" sorusunu cevaplamak değildir. Seçtiğin kahramanı günlük yaşamdan tanıdığın bir kişiyle özdeşleştirip hikâyenin ana düşüncesi etrafında anlatırsın; dinleyiçini düşünerek plan yapar, Türkçeyi doğru ve akıcı kullanır, sesini ve beden dilini konuşmana hizmet ettirirsin. Bu konunun sonunda amacını, süreni ve hedef kitleni belirleyen, giriş-gelişme-sonuç planı kuran, düşünceyi geliştirme yollarıyla konuşmanı zenginleştiren ve sunumunu değerlendirip yeni hedefler koyan bir konuşmacı olacaksın.

Kazanımlar

Konu anlatımı

  1. 1. Neden Bir Hikâye Kahramanını Tanıtırız?

  2. 2. Hikâyede Kahraman: Kim, Nasıl Biri, Neden Önemli?

  3. 3. Konuşmanın Planlanması: Amaç, Süre, Hedef Kitle

  4. 4. Kahraman Sunumunun Planı: Giriş, Gelişme, Sonuç

  5. 5. Düşünceyi Geliştirme Yolları ve Ana Düşünce Etrafında Detaylandırma

  6. 6. Dil ve Anlatım: Söz Varlığı, Bağdaşıklık, Dil İşlevleri

  7. 7. Ses, Diksiyon, Beden Dili ve Dinleyiciyle Etkileşim

  8. 8. Çözümlü Örnek: Kısa Bir Kahraman Sunumu İncelemesi

  9. 9. Sunumu Değerlendirme ve Yeni Hedefler Koyma

  10. 10. Sık Yapılan Hatalar ve Kavram Yanılgıları

Anahtar terimler

Kişi kadrosu
Hikâyede yer alan bütün kişilerin oluşturduğu topluluk; baş kişi (kahraman) ve yan kişilerden oluşur.
Doğrudan tanıtma
Kahramanın özelliklerinin anlatıcı ya da başka bir kişi tarafından açıkça söylenmesi.
Dolaylı tanıtma
Kahramanın özelliklerinin davranış, söz ve tepkilerinden çıkarılması.
Özdeşleştirme
Kahramanın bir özelliğini, günlük yaşamdan tanınan bir kişiyle karşılaştırarak yorumlama.
Ana düşünce
Yazarın okura vermek istediği esas yargı; sunumun tüm bölümlerinin etrafında toplandığı merkez.
Düşünceyi geliştirme yolları
Tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal veriden yararlanma ve benzetme gibi konuşmayı destekleyen yollar.
Bağdaşıklık ögeleri
Cümle ve bölümleri birbirine bağlayan bağlaç, zamir, tekrar ve geçiş ifadeleri.
Diksiyon
Sözcüklerin açık, doğru ve eksiksiz telaffuz edilerek konuşulması.
Beden dili
Duruş, göz teması, jest ve mimik gibi sözsüz iletişim araçlarının toplamı.
Hedef kitle
Konuşmanın hitap ettiği dinleyici topluluğu; içerik, söz varlığı ve üslup buna göre belirlenir.

Örnek soru

Elif, hikâyeden seçtiği kahramanı tanıtan sunumuna başlamadan önce amacını bilgilendirme, süresini 5 dakika, dinleyicilerini 9. sınıf arkadaşları olarak belirlemiştir.
Bu hazırlığın sunuma sağladığı en önemli yarar aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sunum sırasında not ya da plan kullanma gereğini tamamen ortadan kaldırması
  2. Dinleyicilerin soru sormasını önleyerek sunumun akışını hiç bozmaması
  3. Hikâyenin olay örgüsünü bütün ayrıntılarıyla anlatma fırsatı sağlaması
  4. İçeriği, söz varlığını ve üslubu amaca, süreye ve dinleyiciye göre seçmesini sağlaması
  5. Beden dilini ve diksiyonu kullanma zorunluluğunu büyük ölçüde azaltması

Doğru cevap: D

Çözüm

1. Hazırlıklı bir konuşmada ilk iş amaç, süre ve hedef kitlenin belirlenmesidir (TDE.9.2.3.1).
2. Bu üç ölçüt belli olunca hangi bilginin seçileceği, hangi sözcüklerin kullanılacağı ve konuşmanın hangi sürede biteceği buna göre şekillenir.
3. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.
Diğer seçenekler yanlıştır: Plan ve not hazırlıklı konuşmanın parçasıdır (A). Dinleyici sorusu engellenmez, tersine etkileşim istenir (B). Beş dakikaya her olayı sığdırmak mümkün değildir; sunum özet değil tanıtmadır (C). Diksiyon ve beden dili her konuşmada kullanılır (E).

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı: tüm konular