9. Sınıf Tarih · 3. Ünite: Orta Çağ Medeniyetleri
Orta Çağ’da Kitlesel Göçler
Orta Çağ’ın başında Asya bozkırlarından kopan kalabalıklar Avrupa’nın ve Asya’nın siyasi haritasını yeniden çizdi. Bu konuda Kavimler Göçü’nden XI. yüzyıla kadar süren Türk göçlerine uzanan zinciri nedenleri ve sonuçlarıyla inceleyecek, göçlerin Avrupa’da feodalite gibi yeni düzenlere, Asya’da yeni devletlere ve kültür etkileşimine nasıl yol açtığını değişim–süreklilik çerçevesinde yorumlayacaksın.
Kazanımlar
- TAR.9.3.1.a. Kavimler Göçü’ne ve XI. yüzyıla kadar Türk topluluklarının göçlerine neden olan iklim, otlak, siyasi baskı ve nüfus gibi unsurları sınıflandırır.
- TAR.9.3.1.b. Göçlerin etkilediği unsurları (devletler, ekonomi, toplumsal yapı, kültür) örneklerle belirler.
- TAR.9.3.1.c. Göçlerin Avrupa’daki (Batı Roma’nın yıkılışı, feodalite) ve Asya’daki (yeni Türk devletleri, Anadolu’nun Türkleşmesi) değişimini kısa ve uzun vadeli etkileriyle sorgular.
- TAR.9.3.1.ç. Haritada göç yollarını izleyerek bir göçün nedenini ve sonucunu bağlamından kopmadan, tarih ve yer bilgisiyle ifade eder.
Konu anlatımı
Göç Neden Olur? Kavram ve Neden Çerçevesi
Kavimler Göçü Öncesinde Avrupa ve Asya
Kavimler Göçü (375) ve Batı Roma’nın Sonu
Germen Krallıkları, Hristiyanlık ve Feodalite
Türk Topluluklarının XI. Yüzyıla Kadar Göçleri
Göçlerin Sonuçları: Siyasi, Sosyal, Ekonomik, Kültürel
Haritayı Okumak ve Simülasyona Köprü
Sık Karıştırılanlar
Anahtar terimler
- Kitlesel göç
- Çok sayıda insanın bir arada, kısa sürede ve genelde geri dönmemek üzere yer değiştirmesi.
- Kavimler Göçü
- 375 civarında Hunların batıya ilerlemesiyle başlayıp Germen boylarını Roma topraklarına iten kitlesel hareket.
- Germen (Cermen) kavimleri
- Gotlar, Franklar, Vandallar, Saksonlar, Lombardlar gibi Roma sınırının kuzeyindeki Avrupa boyları.
- Feodalite
- Merkezî otoritenin zayıfladığı dönemde toprağa dayalı, kral–senyör–vasal–serf ilişkilerine kurulu yönetim ve toplum düzeni.
- Malikâne (manor)
- Senyörün kalesi, köyleri, tarlaları ve ormanlarıyla bir bütün oluşturan feodal üretim birimi.
- Serf
- Senyörün toprağına bağlı çalışan, özgürce yer değiştiremeyen köylü.
- Kale
- Orta Çağ Avrupası’nda senyörün korunma, yönetim ve denetim merkezi olan müstahkem yapı.
- Kavim
- Ortak köken, dil ve yaşam tarzına sahip büyük topluluk (kabile ve boy birliği).
- Türkmen
- İslamiyet’i kabul eden Oğuz boylarına verilen ad; Anadolu’ya yerleşen Türk kitleleri.
- Uzengi
- Atlı savaşçının denge ve gücünü artıran, Avarlar aracılığıyla Avrupa’ya yayıldığı kabul edilen binek aracı.
Örnek soru
Roma sınırındaki Germen boylarının 4. yüzyılın sonlarında batıya ve güneye, Roma topraklarına doğru yönelmesine yol açan en önemli gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- Roma İmparatorluğu’nun Doğu ve Batı olarak ikiye bölünmesi
- Frank kralının Katolik Hristiyanlığı kabul etmesi
- Hunların 375 civarında batıya ilerleyerek Alanları ve Gotları sıkıştırması
- Vikinglerin Britanya kıyılarına akın düzenlemesi
- Sâsânîlerin Roma’nın doğu sınırını yarması
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Kavimler Göçü’nün tetikleyicisi, bozkırdan gelen Hun baskısıdır.
2. Hunlar 375 civarında Alan ve Ostrogotları yenince Vizigotlar Roma sınırına sığındı; diğer Germen boyları da aynı baskıyla hareketlendi.
3. Roma’nın 395’te ikiye bölünmesi ve Frankların Katolikliği kabulü bu hareketin sonucudur, nedeni değildir; Vikinglerin akınları ise çok daha geç (9. yüzyıl) bir olaydır.
Doğru cevap: Hunların batıya ilerleyişi. En güçlü çeldirici ikiye bölünmedir; ama o, göçün başlamasından sonraki bir gelişmedir.