9. Sınıf Matematik · 5. Ünite: Algoritma ve Bilişim
Algoritma ve Algoritmik Gösterimler
Yemek tarifi, asansörü çağırma, telefon kilidini açma, bir sayının basamak sayısını bulma: hepsinde "şunu yap, sonra bunu yap, şu doğruysa şuraya git" biçiminde bir adımlar dizisi var. Bu dizilere algoritma denir. Bu konuda algoritmanın bileşenlerini tanıyacak, aynı algoritmayı liste, tablo, akış şeması, doğal dil ve sözde kodla göstermeyi öğrenecek, verilen bir algoritmanın hangi problemi çözdüğünü bulup hatasını yakalayacaksın.
Kazanımlar
- MAT.9.5.1.a. Algoritmik yaklaşımla ele alınabilecek bir problemdeki girdi, işlem, karar, tekrar ve çıktı bileşenlerini belirler.
- MAT.9.5.1.b. Aynı algoritmayı liste, tablo, akış şeması, doğal dil ve sözde kodla gösterir; temsiller arasındaki karşılığı kurar.
- MAT.9.5.1.c. Vücut kitle indeksi gibi sözel bir problemi adım adım algoritmik dile dönüştürür.
- MAT.9.5.1.ç. Verilen bir algoritmayı değişken tablosuyla izleyerek çıktısını ve hangi problemi çözdüğünü açıklar.
- MAT.9.5.1.d-f. Bir problem için algoritma temelli çözüm stratejisi kurar, uygular ve örnek girdilerle kontrol eder.
- MAT.9.5.1.g-h. Aynı problemin farklı çözüm stratejilerini adım sayısı ve doğruluk açısından karşılaştırıp değerlendirir.
Konu anlatımı
1. Algoritma nedir?
2. Bir algoritmanın bileşenleri
3. Aynı algoritma, farklı gösterimler
4. Algoritmayı adım adım izleme
5. Sözel problemi algoritmik dile çevirmek: Vücut kitle indeksi
6. Hata bulma ve kontrol
7. Strateji seçmek ve değerlendirmek
8. Sık yapılan hatalar
Anahtar terimler
- Algoritma
- Bir problemi çözmek için izlenen, sonlu sayıda, açık ve sıralı adımlar dizisi.
- Harizmi
- IX. yüzyılda yaşamış matematikçi; "algoritma" sözcüğü adından türemiştir.
- Girdi ve çıktı
- Algoritmaya verilen bilgi ve algoritmanın verdiği sonuç.
- Değişken
- Algoritmanın çalışırken değerini sakladığı ve değiştirebildiği isimli kutu.
- Atama (←)
- Sağ tarafın hesaplanıp sonucun sol taraftaki değişkene yazılması.
- Karar (koşul)
- Evet / Hayır cevabıyla akışı iki yola ayıran adım; akış şemasında eşkenar dörtgen.
- Döngü
- Bir koşul sağlandığı sürece aynı adımların yinelenmesi.
- Akış şeması
- Adımların özel şekiller ve oklarla çizildiği gösterim.
- Sözde kod
- Bir programlama diline bağlı olmayan, anahtar sözcüklerle yazılan kısa algoritma yazımı.
- Değişken tablosu
- Her adımdan sonra değişkenlerin değerlerini gösteren izleme tablosu.
Örnek soru
Aşağıdakilerden hangisi bir algoritmanın özelliği değildir?
- Sonlu sayıda adımdan oluşur ve sonunda biter.
- Her adımı açık ve belirsizliksiz tanımlanmıştır.
- Aynı girdi için her çalıştırmada farklı bir çıktı verebilir.
- Adımların uygulanma sırası bellidir.
- Girdi olarak aldığı bilgiyi çıktıya dönüştürür.
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Algoritma; sonlu, açık ve sıralı adımlardan oluşur, girdiyi çıktıya dönüştürür (A, B, D ve E şıkları).
2. Adımlar belirsizliksiz olduğundan aynı girdi her seferinde aynı çıktıyı verir. Rastgelelik ya da yoruma açık adım algoritma özelliği değildir.
Doğru cevap: C. "Sonlu" ifadesini ihmal edip sonsuza kadar süren bir tekrarı algoritma sanmak da yaygın bir yanılgıdır; A şıkkı bu yüzden doğrudur.