9. Sınıf Matematik · 6. Ünite: İstatistiksel Araştırma Süreci
İstatistiksel Araştırma Süreci ve Veri Toplama Planı
Okulda en çok hangi uygulama kullanılıyor, servis ne kadar bekletiyor, öğrenciler gerçekten yeterince uyuyor mu? Bu soruların yanıtı tahminle değil, doğru toplanmış veriyle bulunur. Bu konuda bir istatistiksel araştırmanın adımlarını tanıyacak, soruyu kurmayı, evren ve örneklemi ayırmayı, tarafsız bir anket sorusu yazmayı ve verinin analize hazır olacağı bir toplama planı yapmayı öğreneceksin.
Kazanımlar
- MAT.9.6.1.a. Nicel veriye dayalı istatistiksel araştırma gerektiren gerçek yaşam durumlarını belirler.
- MAT.9.6.1.b. Bağlam içinde nicel veri dağılımlarını betimleyen ve karşılaştıran, değişebilirlik bekleyen araştırma soruları oluşturur.
- MAT.9.6.1.c. Evreni ve örneklemi ayırt ederek rastgele seçimin gerekçesini açıklar; yanlı örneklem yöntemlerini tanır.
- MAT.9.6.1.c. Tek konulu, tarafsız ve tam sayıyla yanıtlanan bir anket sorusu yazar; veri toplama aracını ve kayıt biçimini seçer.
- MAT.9.6.1.ç. Toplanan nicel veriyi tablo hâline getirir, hatalı ya da eksik kayıtları kontrol ederek analize hazırlar.
- MAT.9.6.1.d. Araştırma sorusuna göre uygun görselleştirme (nokta grafiği, histogram, kutu grafiği) ve özet ölçüyü (ortalama, ortanca, tepe değer, açıklık, çeyrekler açıklığı, standart sapma) seçer.
Konu anlatımı
1. Her araştırma bir soruyla başlar
2. Evren, örneklem ve rastgele seçim
3. İyi bir anket sorusu yazmak
4. Veri toplama planı
5. Veriyi analize hazırlamak
6. Çözümlü örnekler
7. Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları
Anahtar terimler
- İstatistiksel soru
- Bireyden bireye değişen bir nicel değişkeni inceleyen, yanıtı tek bir sayı olmayan soru.
- Değişebilirlik
- Aynı özelliğin bireylere göre farklı değerler alması.
- Evren
- Sonuçlarını genellemek istediğimiz bireylerin tamamı.
- Örneklem
- Evrenden seçilen ve gerçekten ölçülen küçük grup.
- Rastgele seçim
- Evrendeki her bireyin seçilme şansının eşit olduğu seçim yöntemi.
- Yanlılık
- Örnekleme yönteminin sonucu sistematik olarak aynı yöne itmesi; örneklem büyüyünce gitmez.
- Nicel değişken
- Sayıyla ölçülen, aritmetik işlem yapılabilen özellik (dakika, cm, kitap sayısı).
- Veri toplama planı
- Örneklem, araç, kayıt biçimi ve büyüklüğü önceden belirleyen yazılı yol haritası.
- Analize hazırlama
- Ham veriyi tabloya geçirip hatalı ve eksik kayıtları kontrol etme.
Örnek soru
Aşağıdakilerden hangisi bir istatistiksel araştırma sorusudur (değişebilirlik bekleyen soru)?
- Okulumuzda kaç tane 9. sınıf şubesi var?
- Ayşe dün kaç dakika spor yaptı?
- Okul kütüphanesinde bugün kaç kitap bulunuyor?
- Okulumuzdaki 9. sınıf öğrencilerinin haftalık spor süreleri nasıl dağılıyor?
- Türkiye'nin başkenti neresidir?
Doğru cevap: D
Çözüm
1. İstatistiksel soru, bireyden bireye değişen bir nicel değişkeni inceler; yanıt tek bir sayı değil bir dağılımdır.
2. Haftalık spor süresi her öğrencide farklıdır ve çok sayıda öğrenciyi kapsar.
3. Diğer şıklar tek bir kesin sayıyı ya da tek bir bireyi sorar: değişebilirlik yoktur.
Doğru cevap: D.