Modern Fizik · 7. Ünite
7. Ünite Deneme Sınavı: Çok Elektronlu Atomlar
20 çoktan seçmeli soru · 5 konu · cevaplar ve çözümler sınavı bitirince
Sınavdaki konular
- Pauli Dışlama İlkesi (4 soru)
- Hund Kuralı ve Aufbau Prensibi (4 soru)
- Periyodik Tablo (4 soru)
- X-Işını Spektrumları ve Moseley Yasası (4 soru)
- Atomik Lazerler (4 soru)
Deneme sınavı nasıl işler?
- Ünitenin her konusundan soru gelir; sorular konulara eşit dağılır.
- Cevaplar ve çözümler sınav sırasında görünmez; "Sınavı bitir" deyince hepsi birlikte açılır.
- Doğru sayına göre geri bildirim alırsın; yanlış yaptığın konulara tek tıkla dönersin.
- En iyi sonucunu geçen her doğru için 3 XP, %90'a ulaşınca 25 XP bonus ve deneme rozetleri kazanırsın.
- Sınavı sıfırlayıp yeni sorularla yeniden çözebilirsin; sıfırlamazsan sonuçların işaretli kalır.
Örnek sorular
Soru 1
Helyum atomunun taban hâlinde ($1s^2$) iki elektron aynı uzaysal orbitale yerleşir. Pauli ilkesine göre toplam dalga fonksiyonunun uzay ve spin kısımları için hangisi doğrudur?
- Uzay kısmı simetrik, spin kısmı antisimetrik (singlet, $S=0$)
- Uzay kısmı antisimetrik, spin kısmı simetrik (triplet, $S=1$)
- Uzay kısmı da spin kısmı da simetrik, toplam $S=1$
- Uzay kısmı simetrik, spin kısmı simetrik (triplet, $S=1$)
- Uzay kısmı da spin kısmı da antisimetrik, toplam $S=0$
Doğru cevap: A
Çözüm
1. İki elektron aynı $1s$ orbitalinde olduğundan $\psi_{uzay}(1,2) = \psi_{1s}(1)\psi_{1s}(2)$ yer değiştirmeye göre simetriktir.
2. Elektronlar fermiyon: toplam fonksiyon (uzay × spin) antisimetrik olmalı. Uzay simetrik olduğundan spin kısmı antisimetrik olmak zorundadır.
3. Antisimetrik spin birleşimi tek bir tanedir: $\tfrac{1}{\sqrt{2}}(\uparrow\downarrow-\downarrow\uparrow)$, yani singlet, $S=0$ ($^1S_0$).
Cevap A. C ve D'de simetrik × simetrik, E'de antisimetrik × antisimetrik çarpımı simetrik toplam fonksiyon verir (fermiyonlar için yasak); B ise mümkündür ama $1s^2$'de uzay kısmı zaten simetriktir, antisimetrik olamaz.
Soru 2
Slater kurallarıyla oksijen atomunun ($Z=8$, $1s^22s^22p^4$) bir $2p$ elektronu için $Z_{\text{eff}}$ kaçtır?
- 2.05
- 4.25
- 4.55
- 5.55
- 6.30
Doğru cevap: C
Çözüm
1. Aynı grup ($2s,2p$): incelenen elektron dışında $6-1=5$ elektron $\times0.35=1.75$.
2. $n-1=1$ kabuğu ($1s^2$): $2\times0.85=1.70$ (1s elektronları $n-1$ kabuğudur, 1.00 değil).
3. $\sigma=3.45$, $Z_{\text{eff}}=8-3.45=\mathbf{4.55}$.
Cevap C. 4.25 değeri 1s'yi 1.00 saymanın, 5.55 aynı gruptaki 7 elektronun hepsini 0.35 saymanın, 6.30 ise aynı grubu hiç saymamanın sonucudur.
Sınavın tamamı Modern Fizik dersini derslerine ekleyince açılır.